Σεξουαλικές φαντασιώσεις
June 8, 2015
Σκολίωση:Διάγνωση και θεραπευτική προσέγγιση
June 8, 2015
Show all

Βρογχικό άσθμα

Το βρογχικό άσθμα είναι μία χρόνια φλεγμονώδης νόσος των αεραγωγών η οποία προκαλεί αυξημένη υπεραντιδραστικότητα που οδηγεί σε επανειλημμένα επεισόδια συρίττουσας αναπνοής, αίσθημα δύσπνοιας, συσφιγκτικό θωρακικό άλγος και βήχα ιδιαίτερα κατά τις νυχτερινές και πρώτες πρωινές ώρες.Τα συμπτώματα αυτά συνδυάζονται με περιορισμό της ροής του αέρος που είναι συχνά αναστρέψιμος είτε αυτόματα είτε με την κατάλληλη αγωγή.

Η λέξη άσθμα προέρχεται από το ρήμα άω=φυσώ

Πρόκειται για νόσημα που απασχολεί τις υπηρεσίες υγείας σε όλες τις βαθμίδες πολύ συχνά. Η Ομάδα Άσθματος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας ολοκλήρωσε πρόσφατα την πρώτη Πανελλαδική Επιδημιολογική για το Άσθμα.

Με τη μελέτη αυτή προσδιορίστηκε για πρώτη φορά με στατιστικά αποδεκτό τρόπο, η συχνότητα εμφάνισης του άσθματος στον Ελληνικό πληθυσμό και βρέθηκε ότι 8,6% του γενικού πληθυσμού στην Ελλάδα πάσχει από βρογχικό άσθμα. Η συχνότητα του άσθματος αυξάνεται με την ηλικία, ενώ υποδιαγιγνώσκεται στην παιδική ηλικία και υπερδιαγιγνώσκεται ή μπερδεύεται με τη ΧΑΠ στους ηλικιωμένους.

Στην Ελλάδα φαίνεται ότι το άσθμα είναι συχνότερο στην Αττική, την Πελοπόννησο και την Κρήτη, με μικρότερα ποσοστά να παρατηρούνται στη Βόρεια Ελλάδα και τις νησιωτικές περιοχές της χώρας. Οι διαφορές αυτές πιθανώς οφείλονται στις κλιματολογικές συνθήκες των διαφόρων περιοχών αλλά και τη διαφορετική έκθεση σε ερεθιστικούς παράγοντες και αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος.

Παράγοντες κινδύνου ανάπτυξης άσθματος

Γενετική προδιάθεση: Η κληρονομική προδιάθεση ρυθμίζει την εκδήλωση της αλλεργίας και του άσθματος και το οικογενειακό ιστορικό ατοπίας ή άσθματος φαίνεται να είναι ισχυρός παράγων κινδύνου για την ανάπτυξη άσθματος στο παιδί.
Ατοπία: η ύπαρξη τάσης παραγωγής μη φυσιολογικών ποσοτήτων IgE σε απάντηση έκθεσης σε περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα
Φύλο: Το παιδικό άσθμα είναι συνηθέστερο στα αγόρια ως τα δέκα χρόνια της ζωής. Μετά την εφηβεία οι γυναίκες αναπτύσσουν περισσότερο τη νόσο σε σχέση με τους άντρες.
Φυλή: εμφανείς διαφορές που παρατηρούνται στην προδιάθεση ανάλογα με τον φυλετικό τύπο είναι πιθανότερο να οφείλονται στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, την έκθεση σε αλλεργιογόνα και παράγοντες που σχετίζονται με την διατροφή.
Οι αλλεργίες
Πηγές αλλεργιογόνων

  • Εσωτερικού χώρου: Ακάρεα οικιακής σκόνης, ενασχόληση με ζώα, οι κατσαρίδες, η μούχλα και οι μύκητες.
  • Εξωτερικό περιβάλλον: γύρη /μύκητες

Συνθήκες του εργασιακού χώρου
Ασπιρίνη
Λοιμώξεις του αναπνευστικού
Διατροφή
Ατμοσφαιρική ρύπανση
Κάπνισμα : το κάπνισμα της μητέρας στη διάρκεια της εγκυμοσύνης σε συνδυασμό με το κάπνισμα ενός μέλους της οικογένειας μετά την γέννηση του παιδιού, φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο εκδηλώσεως άσθματος. Το ενεργητικό κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης επαγγελματικού άσθματος αν συνυπάρχει στον εργασιακό χώρο με επαγγελματικές ουσίες που μπορεί να προδιαθέτουν για την εμφάνιση άσθματος, ενώ σχετίζεται άμεσα με την έκλυση παροξύνσεων καθώς και με τη βαρύτητα του άσθματος.

Περίπου 300 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν παγκοσμίως από άσθμα. Τα κύρια συμπτώματα της νόσου είναι η δύσπνοια, ο βήχας και ο συριγμός ιδιαίτερα στη φάση της εκπνοής.

Τα συμπτώματα επιδεινώνονται κυρίως τη νύχτα ή νωρίς το πρωί, με την άσκηση ή σε συγκεκριμένες δραστηριότητες ή μετά από έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες , όπως ο καπνός, διάφορες χημικές ουσίες, η υγρασία κλπ. Το αλλεργικό βρογχικό άσθμα έχει εξάρσεις την άνοιξη και το φθινόπωρο ή μετά από ιογενείς λοιμώξεις. Ο βήχας μπορεί να είναι ξηρός ή παραγωγικός με λευκά ή κίτρινα πτύελα, ενώ μπορεί να αποτελεί και το μοναδικό σύμπτωμα πολλές φορές.

Η διάγνωση του άσθματος γίνεται από το ιστορικό του ασθενούς, την κλινική εξέταση, τον αλλεργιολογικό έλεγχο κα τις λειτουργικές δοκιμασίες των πνευμόνων. Χαρακτηριστικά στη σπιρομέτρηση διαπιστώνεται μείωση της FEV1, σε σχέση με την FVC, κάτω από 75-80% περίπου που είναι οι φυσιολογικές τιμές καθώς και αναστρεψιμότητα της τιμής της μετά από βρογχοδιαστολή . Οι πιο πρόσφατες οδηγίες των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ θεωρούν ότι ο έλεγχος του άσθματος έχει δύο παραμέτρους που τον ορίζουν.

Η πρώτη αφορά την κλινική κατάσταση του ασθενή και η δεύτερη τον κίνδυνο επιβάρυσνσης της νόσου μέσα από τις παροξύνσεις και την προοδευτική απώλεια της αναπνευστικής λειτουργίας.

Μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση του επιπέδου ελέγχου του άσθματος

  • Ημερήσια/νυκτερινά συμπτώματα
  • Συμπτώματα που πυροδοτούνται με τη σωματική άσκηση
  • Πνευμονική λειτουργία (% προβλ/νης), διακύμανση (%)
  • Χρήση ανακουφιστικού φαρμάκου, στεροειδή από το στόμα,
  • επισκέψεις στα επείγοντα, νοσηλείες
  • Βρογχική υπεραντιδραστικότητα
  • Μη επεμβατικοί δείκτες (ηωσινόφιλα πτυέλων, ΝΟ)
  • Ερωτηματολόγια εκτίμησης της κατάστασης υγείας

Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την αντιμετώπιση του άσθματος συχνά δεν εφαρμόζονται στην κλινική πράξη, είτε επειδή δεν τις γνωρίζουν οι γιατροί (παθολόγοι, γενικοί γιατροί), είτε γιατί δεν πιστέυουν στην εφαρμογή τους στην πρωτοβάθμια περίθαλψη.

Η αντιμετώπιση του άσθματος

Το άσθμα επηρεάζει τη ζωή του ασθενή και της οικογένειάς του καθώς και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντός του.Ο έλεγχος της νόσου προϋποθέτει την καλή συνεργασία γιατρού- ασθενή με τακτικές επισκέψεις, συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή και ενημέρωση, με κύριο στόχο τον έλεγχο των συμπτωμάτων, την ικανότητα άσκησης σε καθημερινή βάση, την διατήρηση της πνευμονικής λειτουργίας στα καλύτερα δυνατά επίπεδα και στην πρόληψη των παροξύνσεων. Η θεραπεία του βρογχικού άσθματος έχει στόχο να διατηρήσει τον έλεγχο της νόσου για όσο δυνατόν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Υπάρχουν δυο κατηγορίες φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του βρογχικού άσθματος: τα ρυθμιστικά και τα ανακουφιστικά φάρμακα.

Τα ρυθμιστικά φάρμακα έχουν στόχο την καταστολή της χρόνιας φλεγμονής των αεραγωγών, λαμβάνονται καθημερινά για μεγάλα χρονικά διαστήματα και σε αυτά περιλαμβάνονται τα εισπνεόμενα και συστηματικά στεροειδή, τα αντιλευκο τριένια, οι β2 διεγέρτες μακράς δράσης σε συνδυασμό με εισπνεόμενα στεροειδή, η θεοφυλλίνη μακράς δράσης, οι χρωμόνες, και η αντι-ΙgE για το σοβαρό μη ελεγχόμενο αλλεργικό άσθμα.

Τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή είναι τα πλέον αποτελεσματικά φάρμακα ελέγχου του βρογχικού άσθματος.Τα ανακουφιστικά φάρμακα , στοχεύουν στην ανακούφιση του ασθενή από τα συμπτώματα που τον ταλαιπωρούν καθώς και για την αντιμετώπιση της αναστρέψιμης απόφραξης των αεραγωγών. Λαμβάνονται όταν χρειαστεί παραστεί ανάγκη και σε αυτά υπάγονται οι β2 διεγέρτες γρήγορης έναρξης δράσης, τα αντιχολινεργικά φάρμακα και οι μεθυλοξανθίνες.

Όταν ο ασθενής χρησιμοποιεί σε καθημερινή βάση ανακουφιστικά φάρμακα , αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος της νόσου είναι ανεπαρκής και επιβάλλεται επανεκτίμηση της θεραπευτικής του αγωγής.
Για τον επιτυχή έλεγχο του άσθματος , η εκπαίδευση και η συμμόρφωση του ασθενή στη φαρμακευτική του αγωγή , η αποφυγή παραγόντων κινδύνου και η στενή και ειλικρινής συνεργασία με τον πνευμονολόγο, είναι οι απαραίτητες προΥποθέσεις , ώστε τελικά να μειωθεί η νοσηρότητα και η θνησιμότητα από την ίδια τη νόσο.

Η ιστορία του άσθματος

Το βρογχικό άσθμα είναι νόσημα που υπάρχει από τους αρχαίους χρόνους και που το όνομά του έλαβε από τον Ιπποκράτη.

Εκείνος όμως ο οποίος έκανε λεπτομερή περιγραφή κι έκανε σπουδαίες παρατηρήσεις ήταν ο Αρεταίος από την Καππαδοκία τον 2ο μ.Χ αιώνα.

Ο φιλόσοφος Μαϊμωνίδης (1135-1204 μ.Χ.), ) από την Κόρδοβα, γράφει την πρώτη στην Ιστορία << πραγματεία περί άσθματος>>.
Από την εμπειρία του ως προσωπικός γιατρός του Σουλτάνου Σαλαντίν Β΄, ο οποίος έπασχε από άσθμα. Στο έργο αυτό συνιστά τον καλό εξαερισμό των χώρων , την αποφυγή σκόνης και των ερεθιστικών ρύπων , ενώ σχολιάζει την πολυπαραγοντική παθογένεια και την αναστρεψιμότητα της νόσου.
Ο Μαϊμωνίδης κατόρθωσε να θεραπεύσει το άσθμα του Σουλτάνου, όταν αναγνώρισε την αλλεργία του στο τρίχωμα της καμήλας.
Ο γιός του Σουλτάνου Αλ-Αφντάλ , έπασχε κι εκείνος από άσθμα(κληρονομιά από τον πατέρα του) αλλά και από κατάθλιψη , την οποία δεν μπόρεσε να θεραπεύσει ο διάσημος γιατρός.
Στη συνέχεια πολλοί γιατροί ασχολήθηκαν και προσέφεραν στην παθογένεια, τη διάγνωση και τη θεραπεία του άσθματος μέχρι τις μέρες μας.
Ενδεικτικά αναφέρουμε τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία της νόσου από την ιταλική αναγέννηση μέχρι σήμερα:

Jeronimo Cardano ( 1501-1576 m.X ) : Πρύτανης στο Παν/μιο σε ηλικία 24 ετών, κλήθηκε να θεραπεύσει τον Αρχιεπίσκοπο του Εδιμβούργου για τον οποίο είχε τεθεί η διάγνωση της φυματίωσης. Μετά από παρατήρηση 6 εβδομάδων , ο γιατρός αμφισβήτησε τη διάγνωση της φυματίωσης και διέταξε να αλλαχθούν τα σκεπάσματα του κρεβατιού και να αντικατασταθούν τα πούπουλα από μετάξι και λινάρι. Η αναπνευστική κατάσταση του αρχιεπισκόπου βελτιώθηκε δια μαγείας, καθώς το υπόβαθρο της νόσου του ήταν αλλεργικής αιτιολογίας.
Rene Theophile Haycinthe Laenec ( 1721-1826 ): εφευρέτης του στηθοσκοπίου , διαχωρίζει για πρώτη φορά την ποιότητα των ακροαστικών ευρημάτων , μιλώντας για μουσικούς και μη μουσικούς ρόγχους. Ο ίδιος ήταν ασθματικός και περιέγραψε τη κλινική σημειολογία και την παθοφυσιολογία του άσθματος. Θεωρείται ο γεννήτορας της πνευμονολογίας.

Henry Salter ( 1823-1871 ): Αγγλία – Δημοσιεύεται ένα βιβλίο σταθμός για το άσθμα << On asthma its pathology and treatment>> , όπου με σαφήνεια θα διακρίνει το άσθμα από άλλες μορφές δύσπνοιας και θα αναγνωρίσει την έννοια της βρογχικής υπεραντιδραστικότητας και θα συνειδητοποιήσει τη σχέση της αλλεργικής ρινίτιδας με το βρογχικό άσθμα , καταδεικνύοντας την ενιαία ατοπική τους φύση.

Ehrlich (1854-1915): Αναγνωρίζει τα μαστοκύτταρα και τα ηωσινόφιλα που αποτελούν τα κατεξοχήν κύτταρα του άσθματος.
1846 Hutchinson : κατασκευή των πρώτων σπιρομέτρων.
Στις αρχές του 20ου αιώνα το άσθμα θεωρούνταν σε μεγάλο βαθμό ψυχοσωματική νόσος, μια άποψη που επικρατούσε για πολλά νοσήματα εκείνης της εποχής. Η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε ψυχαναλυτική και ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση πολλών ασθενών με άσθμα, για να εγκαταλειφθεί οριστικά στη δεκαετία του 1950. Ο Marcel Proust , διάσημος συγγραφέας έπασχε από άσθμα , το οποίο ο πατέρας του θεωρούσε ψυχοσωματικό νόσημα, με αποτέλεσμα να εξαρτηθεί από τα ναρκωτικά για την αντιμετώπιση των κρίσεων της νόσου του. Το 1922 σε μια βαριά κρίση άσθματος , αυτοκτόνησε.
Η ανακάλυψη νέων φαρμάκων έδωσε νέα ώθηση στην πνευμονολογία και στην αντιμετώπιση του άσθματος γενικότερα.

  • 1937 :Θεοφυλλίνη
  • 1900 :Αδρεναλίνη
  • 1950 :Κορτιζόνη
  • 1951 :Εισπνεόμενη κορτιζόνη

Μετά τον πόλεμο, τη θεραπεία της φυματίωσης και το κλείσιμο των σανατορίων, τα νοσοκομεία στρέφουν σιγά – σιγά την προσοχή τους στο άσθμα και στη μελέτη της φλεγμονής των αεραγωγών.

Συνεργαζόμενος Ιατρός του EY Club 
ΜΠΑΝΙΑ ΕΛΕΝΗ, Πνευμονολόγος-Φυματιολόγος