Εμβολιασμός κατά του ιού των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)

Μαστογραφία και Πρόληψη
June 10, 2015
Εθιστική Απόλαυση
June 10, 2015
Show all

Εμβολιασμός κατά του ιού των Ανθρωπίνων Θηλωμάτων (HPV)

Η πρόσφατη ανακάλυψη του εμβολίου κατά του ιού HPV άλλαξε τα δεδομένα ως προς την αντιμετώπιση των ασθενειών που σχετίζονται με τον ιό αυτό. Μετά από 6 χρόνια παγκόσμιας κυκλοφορίας των εμβολίων έναντι του ιού, τα αποτελέσματα είναι θεαματικά και οι παρενέργειες μηδαμινές. Ήδη τα εμβόλια αυτά έχουν εγκριθεί και κυκλοφορούν σε 123 χώρες, ενώ και στη χώρα μας ο εμβολιασμός έναντι του ιού HPV έχει ενταχθεί επίσημα στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών του Υπουργείου Υγείας. Πόσο επικίνδυνος είναι, όμως, ο ιός HPV και γιατί είναι απαραίτητος ο εμβολιασμός εναντίον του; Οι βασικές γνώσεις γύρω από το εμβόλιο συνοψίζονται στις απαντήσεις επί των εξής 10 ερωτημάτων:

Τι είναι ο ιός HPV;
Ο ιός HPV (Human papillomaviruses) ή ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων είναι ένας DNA-ιός, ο οποίος εισέρχεται στο γενετικό υλικό των κυττάρων και τους αλλάζει τη δομή, μετατρέποντάς τα ορισμένες φορές σε κακοήθη. Στην πραγματικότητα, δεν πρόκειται για έναν ιό, αλλά για μία ομάδα ιών, που διεθνώς είναι γνωστοί με το παραπάνω όνομα.

Τι προκαλεί ο ιός HPV;
Όταν ο ιός προσβάλλει τα κύτταρα, μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη, η οποία όμως δεν είναι αντιληπτή, μέχρι να εμφανισθεί κάποια κλινικά σχετιζόμενη νόσος. Ο HPV είναι αποκλειστικά υπεύθυνος για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Μία γυναίκα δεν μπορεί να αναπτύξει τον καρκίνο αυτό, αν δεν έχει μολυνθεί από τον ιό HPV. Περαιτέρω, μπορεί να προκαλέσει άλλες μορφές καρκίνου στην περιοχή των γεννητικών οργάνων, όπως του αιδοίου, του κόλπου και του πρωκτού στις γυναίκες και του πέους, του περινέου και του πρωκτού στους άντρες, ενώ επιπλέον ευθύνεται και για ορισμένες μορφές καρκίνου στοματοφάρυγγα, στοματικής κοιλότητας και λάρυγγα, που αφορούν και τα δύο φύλα. Επίσης, προκαλεί καλοήθη νοσήματα, όπως γεννητικά κονδυλώματα και αναπνευστική θηλωμάτωση και στα δύο φύλα.

Με ποιόν τρόπο μεταδίδεται;
Ο ιός HPV μεταδίδεται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή. Σπανιότερα μπορεί να μεταδοθεί με την επαφή των γεννητικών οργάνων (χωρίς ολοκληρωμένη επαφή) ή των χεριών. Ακόμη πιο σπάνια μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο νεογνό ή ακόμη και μέσω των εσωρούχων ή άλλων μολυσμένων υφασμάτων. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, η χρήση προφυλακτικού κατά τη σεξουαλική επαφή μειώνει μεν τον κίνδυνο, αλλά δεν προστατεύει απόλυτα από τη μετάδοση του ιού.

Πόσο συχνή είναι η λοίμωξη από τον ιό HPV;
Η λοίμωξη είναι πολύ συχνή. Περίπου 8 στις 10 γυναίκες που είναι σεξουαλικά ενεργές υπολογίζεται ότι έρχονται σε επαφή με τον ιό στη διάρκεια της ζωής τους. Αντίστοιχο ποσοστό ισχύει και για τους άντρες. Πιο ευαίσθητες ηλικιακές ομάδες είναι οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικοι, διότι σε αυτές τις ηλικίες γίνεται συχνότερα η πρώτη επαφή με τον ιό. Αυτό που αυξάνει τη μεταδοτικότητα του ιού είναι το γεγονός ότι το άτομο που έχει προσβληθεί μπορεί να μην έχει κανένα σύμπτωμα για πολλά χρόνια και έτσι να μην αντιληφθεί τη μόλυνση και να συνεχίσει να μεταδίδει τον ιό στους συντρόφους του.

Πώς προλαμβάνονται τα νοσήματα που προκαλεί ο HPV;
Η λοίμωξη από τον ιό HPV μπορεί να προληφθεί με τον εμβολιασμό και τη χρήση προφυλακτικού. Στο εμπόριο διατίθενται δύο εμβόλια, διδύναμο και τετραδύναμο, που προστατεύουν από τους πιο συχνούς ογκογόνους τύπους του ιού (τύποι 16 και 18), ενώ το ένα από αυτά προστατεύει και από τους συχνότερους τύπους που προκαλούν γεννητικά κονδυλώματα (τύποι 6 και 11). Όσον αφορά τη δοσολογία του εμβολίου, αυτό χορηγείται σε 3 ενδομυϊκές ενέσεις, κατά προτίμηση εντός εξαμήνου.

Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο;
Ο εμβολιασμός με τα υπάρχοντα εμβόλια προλαμβάνει πάνω από το 75% των περιπτώσεων καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και τις περισσότερες από τις άλλες μορφές καρκίνου της γεννητικής χώρας. Επιπλέον, με το τετραδύναμο εμβόλιο προλαμβάνεται και το 90% των γεννητικών κονδυλωμάτων.
Είναι ενδεικτικό της αποτελεσματικότητας του εμβολίου ότι στην Αυστραλία, που εφάρμοσε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα εμβολιασμού, τέσσερα χρόνια μετά την εφαρμογή του τα γεννητικά κονδυλώματα σχεδόν εξαφανίστηκαν μεταξύ των κοριτσιών που εμβολιάσθηκαν, ενώ στα 3 χρόνια εφαρμογής οι υψηλόβαθμες προκαρκινικές βλάβες του τραχήλου της μήτρας μειώθηκαν στο μισό στα κορίτσια κάτω των 18 ετών που εμβολιάσθηκαν.

Πόσο ασφαλές είναι το εμβόλιο; Έχει παρενέργειες;
Το εμβόλιο δεν περιέχει ζωντανό ή νεκρό τον ιό ή τμήμα του στη σύνθεσή του και, επομένως, δεν μπορεί να μολύνει τον οργανισμό. Η σύστασή του είναι αποκλειστικά συνθετική και αποδεδειγμένα εντελώς ακίνδυνη. Περιέχει μία πρωτεΐνη του ιού που παράγεται με τεχνητό τρόπο στο εργαστήριο. Η πρωτεΐνη αυτή μιμείται τη φυσική λοίμωξη και παράγει αντισώματα στον οργανισμό χωρίς να τον μολύνει.

Υπάρχουσα λοίμωξη από τον ιό HPV μπορεί να θεραπευθεί;
Όταν ο ιός εισέλθει στον οργανισμό, δεν μπορεί να αποβληθεί ούτε με φαρμακευτική αγωγή, ούτε με χειρουργική επέμβαση. Θα χρειάζεται στο μέλλον στενή παρακολούθηση, για να εντοπιστούν έγκαιρα τα συμπτώματα οποιασδήποτε νόσου προκαλείται από τον HPV. Ιδιαίτερα, χρειάζεται συστηματική διενέργεια του τεστ-Παπ, ώστε να διαγνωστούν σε πρώιμο στάδιο τυχόν προκαρκινικές αλλοιώσεις των κυττάρων του τραχήλου της μήτρας. Όταν διαπιστωθεί βλάβη στον τράχηλο από τον ιό σε πιο προχωρημένο στάδιο, πρέπει να γίνεται αφαίρεση αυτής στο χειρουργείο. Δυστυχώς, δεν υπάρχει αντίστοιχη εξέταση για την πρώιμη διάγνωση του καρκίνου του αιδοίου και της μήτρας, γεγονός που αναδεικνύει την θεμελιώδη σημασία του εμβολιασμού κατά του HPV. Τέλος, τα καλοήθη νοσήματα που προκαλεί ο HPV, όπως τα γεννητικά κονδυλώματα, αντιμετωπίζονται με τοπικές επεμβάσεις, με την ταλαιπωρία που συνεπάγεται αυτό.

Ποιοί πρέπει να εμβολιάζονται και πότε;
Τα εμβόλια κατά του ιού HPV χορηγούνται δωρεάν στα κορίτσια 12-15 ετών και στις έφηβες και νεαρές γυναίκες 16-26 ετών. Η χορήγηση του εμβολίου, όμως, ενδείκνυται και στις γυναίκες μέχρι 45 ετών, καθότι ο κίνδυνος μόλυνσης από τον ιό παραμένει καθ’ όλη τη διάρκεια της σεξουαλικής ζωής. Επίσης, συνιστάται να γίνεται σε αγόρια 9-26 ετών για την πρόληψη των γεννητικών κονδυλωμάτων.

Αρκεί ο εμβολιασμός κατά του ιού ή χρειάζεται και τεστ-Παπ;
Διεθνώς, ο προτεινόμενος τρόπος για την βέλτιστη αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας είναι ο συνδυασμός του εμβολιασμού κατά του HPV με την τακτική εξέταση κατά Παπανικολάου. Ο μεν εμβολιασμός αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας κατά του ιού, εφόσον αποτρέπει σε πολύ μεγάλο ποσοστό την λοίμωξη από αυτόν, η δε εξέταση κατά Παπανικολάου αποτελεί τη δευτερογενή προστασία, εφόσον ανιχνεύει σε πολύ πρώιμο στάδιο προκαρκινικές αλλοιώσεις των κυττάρων, επιτρέποντας έτσι την ίαση της νόσου σε πολύ υψηλό ποσοστό. Ο συνδυασμός των δύο μεθόδων έχει πολλαπλασιαστικά θετικό αποτέλεσμα και οδηγεί στην πληρέστερη δυνατή προστασία κατά του ιού.

Δρ. Χριστίνα Π. Βάντζου
Μαιευτήρας – Χειρουργός Γυναικολόγος
maieytiras-gynaikologos.blogspot.gr