Οικονομική κρίση και ψυχική υγεία

Σύγχρονες εφαρμογές των lasers στην δερματολογία
June 8, 2015
Επαναπροσδιορισμός των θεραπευτικών στόχων στην κολπική μαρμαρυγή
June 8, 2015
Show all

Οικονομική κρίση και ψυχική υγεία

Οικονομική κρίση και Ψυχική Υγεία

Τον τελευταίο καιρό η «οικονομική κρίση» και οι πολιτικές αλλαγές αποτελούν πια μέρος της ζωής μας, της σκέψης μας αλλά και της καθημερινότητάς μας. Όλοι συζητούμε για οικονομική κρίση ενώ γεμάτοι συναισθήματα άγχους και φόβου αναρωτιόμαστε, αν και πότε θα λάβει τέλος αυτή η κατάσταση. Ταυτόχρονα, αντιλαμβανόμαστε μια γενικευμένη «κρίση», η οποία αφορά στις αξίες μας, στις σχέσεις μας, στην ηθική μας, στην ίδια μας τη ζωή. Παντού γύρω μας διαπιστώνουμε προβλήματα, στο χώρο της υγείας, της παιδείας και της πολιτικής. Το μέλλον φαντάζει δυσοίωνο και νιώθουμε ότι η έκβασή του δεν εξαρτάται καθόλου από εμάς. Θεωρούμε ότι δεν ευθυνόμαστε για όλα αυτά που συμβαίνουν και κατ’ επέκταση δεν κάνουμε κάτι για αυτά, παρά περιμένουμε να μας επιλύσουν οι όποιοι άλλοι τα προβλήματά μας. Η σκέψη μας συμφωνεί με την πράξη μας: δεν φταίμε για την κατάσταση άρα δεν προβαίνουμε στην εύρεση λύσεων.

Οδηγούμαστε σε συναισθήματα ανασφάλειας, φόβου και άγχους. Έχει παρατηρηθεί ότι οι ψυχικές διαταραχές στον πληθυσμό αυξάνονται συνεχώς, καθώς δεν μπορεί ο άνθρωπος να διαχειριστεί όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω του αλλά και μέσα του. Κυρίως αυξάνονται οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη, οι οποίες σχετίζονται άμεσα με τον τρόπο που έχουμε υιοθετήσει ώστε να αντιμετωπίζουμε τα ψυχοπιεστικά γεγονότα. Επιπλέον, εξαιτίας των όσων συμβαίνουν ερχόμαστε αντιμέτωποι και με βαθύτερα οντολογικά ζητήματα, τα οποία μας αφορούν. Ένα από αυτά είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να νοηματοδοτεί τη ζωή του, καθώς διαφαίνεται ότι σήμερα διακατεχόμαστε από έλλειψη νοήματος της ύπαρξής μας.

Μήπως μπορούμε όμως να τροποποιήσουμε την στάση μας απέναντι σε αυτά τα οποία συμβαίνουν, έτσι ώστε το κόστος της οικονομικής κρίσης να μην είναι τελικά η διατάραξη της ψυχική μας υγείας; Ο Viktor Frankl, ψυχίατρος και στοχαστής του προηγούμενου αιώνα, έλεγε ότι «ακόμα και αν κάποιος βρεθεί στην πιο φοβερή δυστυχία που ούτε η δραστηριότητα ούτε αυτή η δημιουργικότητα μπορεί να δώσουν αξία στη ζωή, ούτε η εμπειρία μπορεί να δώσει νόημα σ’ αυτή, αν βρεθεί ένας άνθρωπος σε τέτοια θέση, μπορεί ακόμα να δώσει νόημα στη ζωή του με τον τρόπο που θα αντιμετωπίσει αυτό που του συμβαίνει, με ποιο τρόπο θα αναλάβει την ευθύνη του πόνου του.» Πρόκειται για την ύψιστη ελευθερία του ανθρώπου να μπορεί να επιλέγει κάθε φορά τον τρόπο με τον οποίο θα σκεφτεί αλλά και θα δράσει σε οποιαδήποτε συνθήκη. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει την ανάληψη της ευθύνης του εαυτού μας και την παραδοχή ότι όσο και αν η πολιτική είναι υπεύθυνη για την κατάστασή μας έχουμε και εμείς τις δικές μας ευθύνες, τουλάχιστον για τη διαφύλαξη της ψυχικής μας υγείας. Επιπλέον, η ατομική προσπάθεια και αλλαγή οδηγεί στη συλλογική και κοινωνική αλλαγή.

Η διατήρηση της ψυχικής μας υγείας στη στην εποχή των «κρίσεων» σχετίζεται με τρία θεμελιώδη ζητήματα για τον άνθρωπο.

Το πρώτο είναι η δημιουργικότητά μας. Διατηρώντας τη δημιουργικότητά μας παρά τις ματαιώσεις και τις αντιξοότητες ενισχύουμε το αυτοσυναίσθημά μας. Εάν δηλαδή αντιμετωπίζουμε προβλήματα με την εργασία μας (απόλυση, μείωση αποδοχών κτλ) είναι πολύ βοηθητικό να κινούμαστε προς την εύρεση λύσεων διατηρώντας ταυτόχρονα την πεποίθηση ότι η δημιουργικότητά μας δεν αναιρείται από την απόφαση ενός εργοδότη να μας απολύσει. Εξάλλου μόνο προσπαθώντας να βρούμε λύσεις υπάρχει η πιθανότητα να τις βρούμε τελικά. Η απραξία και η απογοήτευση δεν είναι ούτε αποτελεσματικές ούτε και ωφέλιμες για την ψυχική μας υγεία.

Το δεύτερο είναι οι διαπροσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις. Ψυχολογικές έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι, οι οποίοι έχουν συναισθηματικές και υποστηρικτικές σχέσεις με τους γύρω τους έχουν στατιστικά λιγότερες πιθανότητες να έρθουν αντιμέτωποι με κάποια ψυχική ασθένεια στο μέλλον. Η έκφραση των συναισθημάτων μας σε κάποιον άλλον και η συζήτηση ενός προβλήματος φαίνεται ότι μειώνουν την ψυχική ένταση. Ταυτόχρονα, αυτή η έκφραση συμβάλλει στην ενδυνάμωση των διαπροσωπικών σχέσεων, καθώς το μοίρασμα εμπειριών και συναισθημάτων δημιουργεί εγγύτητα και κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας.

Tο τρίτο είναι η στάση που υιοθετούμε απέναντι στις δύσκολες συνθήκες. Είναι σημαντικό να διαμορφώνουμε τη δική μας προσωπική στάση απέναντι σε οτιδήποτε μας συμβαίνει, και όχι να δεχόμαστε άκριτα και αφιλτράριστα τις απόψεις των άλλων. Αυτό ενδυναμώνει την προσωπική σχέση με τον εαυτό και νιώθουμε πιο ικανοί να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες της ζωής μας. Μπορούμε να επιλέγουμε κάθε φορά το τι θα σκεφτούμε και πώς τελικά θα δράσουμε με την προϋπόθεση ότι αυτό που επιλέγουμε δεν είναι αυτοκαταστροφικό. Μπορούμε, για παράδειγμα, να επιλέξουμε τη μιζέρια, την γκρίνια και την απραξία π.χ. να μην περνάμε καλά με όποιο τρόπο μπορούμε ή να μην ψηφίζουμε, μπορούμε όμως και να επιλέξουμε την αισιοδοξία, την ανάδυση των θετικών πλευρών της ζωής μας και την εύρεση λύσεων.