Ακτινογραφία – Πότε είναι απαραίτητη στο παιδί
June 8, 2015
Συμπτώματα της Ινομυαλγίας
June 8, 2015
Show all

Παιδί και βάδιση

Ένα πολύ συχνό ερώτημα των γονέων είναι αν τα παιδιά τους βαδίζουν σωστά, αν η μορφή των ποδιών τους είναι η κανονική για την ηλικία τους και ποια είναι τα κατάλληλα παπούτσια που θα πρέπει να χρησιμοποιούνται. Στην καθημερινή πράξη οι γονείς βομβαρδίζονται κυριολεκτικά από γνώμες και υποδείξεις σχετικά με την μορφή βαδίσματος του παιδιού τους και ποιο παπούτσι θα πρέπει να προτιμήσουν ώστε να αποκτήσουν φυσιολογικά πόδια. Τα επιχειρήματα, βέβαια, εκείνων που υποδεικνύουν και δυστυχώς προσπαθούν με φορτικότητα να επιβάλουν τη γνώμη τους, σαν γνώμη «ειδικού» και γνώστη, πάνω στο θέμα, δεν αντέχουν σε σοβαρή κριτική γιατί και μόνο ο χαρακτηρισμός φυσιολογικό, είναι όρος γενικός και αόριστος.

Τι είναι λοιπόν φυσιολογικό; το πιο κοινό; το πιο συχνό; το πιο συνηθισμένο; κάτι που είναι πάνω από το μέσο όρο;

Έτσι οι γονείς είναι σε σύγχυση, μιας και βρίσκονται αντιμέτωποι με συγκρουόμενες συνήθως απόψεις και υποδείξεις και από ειδικούς γιατρούς ακόμη, από τεχνίτες και υπαλλήλους καταστημάτων υποδημάτων, από παππούδες και γιαγιάδες, νονούς και άλλους συγγενείς και βέβαια από «καλοπροαίρετους» γείτονες. Εδώ, θα πρέπει να τονισθεί και η μεγάλη επιρροή των Μ.Μ.Ε. με την διαφήμιση των παπουτσιών σαν εμπορικού προϊόντος μέσα στα γενικά πλαίσια του Marketing. Με αυτά τα δεδομένα θα πρέπει να οριοθετήσουμε το «φυσιολογικό».

Η πιο πάνω αναφορά στο πλέον συχνό ή συνηθισμένο αποτελεί τον χρυσό κανόνα στην αξιολόγηση ενός ποδιού. Μια απλή ματιά συνήθως είναι αρκετή και για τον μη ειδικό. Η επιβεβαίωση ή όχι της πρώτης γνώμης πρέπει να γίνει με μια σειρά παρατηρήσεων και ενεργειών.
Πρώτο βήμα είναι η καταγραφή στοιχείων από το οικογενειακό ιστορικό και η αναζήτηση ιδιαίτερα βοηθητικών χαρακτηριστικών σχετικά με τις συνήθειες ύπνου, καθίσματος, έγερσης και τρεξίματος. Απαραίτητη είναι βέβαια μια «διακριτική» ματιά –παρατήρηση των σκελών και ποδιών και των γονέων και η αναζήτηση, πάντα με λεπτότητα, οικογενειακών πληροφοριών για ύπαρξη πιθανών κληρονομικών ιδιαιτεροτήτων. Βέβαια, πολλές φορές, οι γονείς αναφέρουν ότι «και εγώ περπατούσα έτσι ή και τα δικά μου πόδια ήταν έτσι όταν ήμουν παιδί», στην προσπάθειά τους να επηρεάσουν την κρίση του εξεταστή.

Η επιμελής κλινική εξέταση με το παιδί όρθιο και ξαπλωμένο στο εξεταστικό τραπέζι. Γίνεται επισκόπηση και ψηλάφηση στα άκρα από το ριζομήριο μέχρι και τα δάκτυλα, έλεγχος της κινητικότητας όλων των αρθρώσεων και βέβαια μια αδρή νευρολογική εξέταση. Έλεγχος του μήκους των σκελών και του μεγέθους των μυϊκών μαζών πάντα συγκριτικά. Επισκόπηση των σκελών και ποδιών σε στήριξη και βάδιση, τόσο στη φόρτιση, όσο και στη βάδιση στα δάκτυλα των ποδιών, τις πτέρνες και το έξω χείλος των ποδιών. Γενικά, πρέπει να γνωρίζουμε ότι η φυσιολογική εξέλιξη των κάτω άκρων και των ποδιών χαρακτηρίζεται από μεταβολές από την νηπιακή ηλικία μέχρι την προεφηβική κυρίως ηλικία ίσως και λίγο αργότερα μέχρι τη διαμόρφωση της τελικής – μόνιμης μορφής στην ενήλικο ζωή.

Το ερώτημα είναι αν υπάρχει κάτι που είναι δυνατόν προληπτικά να έχει ευεργετική επίδραση και να επηρεάσει θετικά την συνολική μορφή των κάτω άκρων και των ποδιών και γενικά την βάδιση. Εκείνο που έχει αποδειχθεί ότι παίζει κάποιο ρόλο, είναι η αποφυγή στάσεων, καθίσματος και ύπνου. Το μεγάλο, όμως, θέμα που έχει αναδειχθεί σε «πρόβλημα» που δεν υπάρχει, είναι η μέχρι υστερίας ανησυχία πολλών γονέων και η αναζήτηση ειδικών «ανατομικών» υποδημάτων σε βαθμό υπερβολής.

Αν στον κόσμο που ζούμε, το έδαφος ή οι χώροι που πατάμε ήταν στρωμένοι με ένα χαλί που θα μας προστάτευε από τις ακραίες διακυμάνσεις στη θερμοκρασία μεταξύ ζεστού-κρύου, τις ανωμαλίες του εδάφους και την πληθώρα αιχμηρών αντικειμένων που είναι διασκορπισμένα στο περιβάλλον, ίσως δεν υπήρχε ανάγκη για χρήση υποδημάτων ιδιαίτερα στα παιδιά. Έτσι το πόδι χρειάζεται προστασία από κάθε τραυματισμό. Βέβαια για τον ενήλικο το υπόδημα από αντικείμενο – εξάρτημα προστατευτικό έχει εξελιχθεί σε συμπλήρωμα της εμφάνισης, σύμβολο της εποχής και κυρίως στοιχείο επίδειξης και βεβαίως ενδεικτικό της έκφρασης της ζωής και της μόδας.

Για τα παιδιά τα πράγματα είναι ίσως λίγο πιο απλά και περισσότερο προσαρμοσμένα στις ανάγκες και παραδοσιακές αντιλήψεις. Δυστυχώς, όμως, και εδώ έχουμε σημάδια αλλαγής νοοτροπίας και προσαρμογής, στα πρότυπα των ενηλίκων. Μια ματιά στις βιτρίνες των καταστημάτων θα μας πείσει. Πίσω από το τζάμι σε ευρηματική και εντυπωσιακή διάταξη πληθώρα χρωμάτων σχεδίων, συνδυασμών, πραγματικά «μοντελάκια» περιμένουν τον καταναλωτή-παιδί και τους γονείς που τις περισσότερες φορές αδυνατούν να αρνηθούν ή να εναντιωθούν στην επιλογή των νεαρών βλαστών τους.

Τέλος ένα θέμα που προκαλεί συζητήσεις και απασχολεί τους γονείς είναι αν το παιδί έχει καμάρα ή όχι και αν έχει πλατυποδία. Γενικά το βρέφος όταν στέκεται και κάνει τα πρώτα του βήματα δεν έχει καμάρα, το πέλμα ακουμπάει σε όλη του την ένταση στο έδαφος. Αυτό είναι μια φυσιολογική κατάσταση και παρατηρείται μέχρι την ηλικία των τριών ετών περίπου που αναπτύσσεται καμάρα που όμως ποικίλει σε βαθμό. Αλλά και μετά την ηλικία αυτή είναι δυνατόν λόγω κάποιας γενικής χαλαρότητας που διακρίνει αρκετά παιδιά ιδιαίτερα κοριτσάκια και άτομα ανοιχτόχρωμα να δίνεται η εντύπωση έλλειψης καμάρας όταν το παιδί στηρίζεται, αλλά όμως όταν στηρίζεται και βαδίζει στα δάκτυλα ή είναι ξαπλωμένο εμφανίζει καμάρα. Εδώ μιλάμε για καλοήθη κατάσταση και το πόδι αργά ή γρήγορα θα αποκτήσει την πολυπόθητη καμάρα. Εξ’ άλλου η κατάσταση αυτή δεν προκαλεί διαταραχές στην λειτουργικότητα, παρά μόνο φθορά στο έσω χείλος των παπουτσιών τα οποία και πρέπει να αντικατασταθούν.

Υπάρχει βέβαια και η πραγματική πλατυποδία που αφορά μικρό ποσοστό στον γενικό παιδικό πληθυσμό. Εδώ στη στήριξη το πέλμα είναι τελείως επίπεδο και η πτέρνα προς τα έξω, ενώ στη βάδιση στα δάκτυλα δεν υπάρχει αλλαγή στη μορφή του πέλματος. Επίσης και χωρίς στήριξη όταν το παιδί είναι ξαπλωμένο δεν υπάρχει καμάρα. Αυτά και μόνο τα παιδιά πρέπει να αντιμετωπισθούν θεραπευτικά με τη χρήση ειδικών υποδημάτων που κατασκευάζονται για το λόγο αυτό και διαθέτουν ειδικό ενσωματωμένο πέλμα και ανύψωση του έσω χείλους τόσο του τακουνιού όσο και της σόλας ώστε κατά την στήριξη να επικρατούν συνθήκες διόρθωσης των ανατομικών ανωμαλιών του πέλματος και της πτέρνας.

Να σημειωθεί ότι αυτά τα ειδικά υποδήματα δεν διακρίνονται από τα απλά μη «ορθοπαιδικά» γιατί η τεχνολογία με τις έξυπνες παρεμβάσεις τα κάνει πολύ ελκυστικά μάλιστα στην εμφάνιση και τα παιδιά νιώθουν άνετα.

Τελειώνοντας νομίζω ότι μερικές απλές οδηγίες γενικά για τα παπούτσια των παιδιών είναι απαραίτητες ύστερα από την αρκετά εκτεταμένη ανάλυση που προηγήθηκε.

Τα παιδικά, λοιπόν παπούτσια:

  • Πρέπει να είναι λίγο μεγαλύτερα – ευρύχωρα παρά πολύ εφαρμοστά.
  •  Όχι μυτερά μπροστά αλλά στρογγυλά.
  •  Όχι ψηλά τακούνια.
  •  Όχι πολύ σκληρά, αλλά να διαθέτουν σχετική ελαστικότητα και να παρέχουν χώρο για κίνηση των δακτύλων πράγμα απαραίτητο για τη σωστή ανάπτυξη.
  •  Το πάνω μέρος αλλά και η σόλα να είναι δέρμα γιατί είναι το καλύτερο υλικό γιατί «αναπνέει». Είναι όμως πολύ ακριβό υλικό και οι απομιμήσεις εύκολες.
  •  Καλύτερα να είναι δετά με κορδόνια.
  •  Να μην είναι βαριά  και να μην γλιστράνε.
  •  Να γίνεται αλλαγή σε λογικό χρόνο γιατί το πόδι μεγαλώνει.
  •  Όχι τα παπούτσια των μεγαλύτερων αδελφών στα μικρότερα. Το παπούτσι μετά από χρήση λαμβάνει τη μορφή του ποδιού και βέβαια είναι διαφορετική από τη μορφή του ποδιού του άλλου παιδιού.
  •  Το καλό-σωστό παπούτσι δεν πρέπει απαραίτητα να είναι και ακριβό.

Συνεργαζόμενος Ιατρός του EY Club
Δρ. Ιωάννης Κ. Δημητρίου,
Διευθυντής Ορθοπαιδικού Τμήματος Ευρωκλινικής Αθηνών
Όμιλος Ευρωκλινική